Wisselspoor 9
Eén stadsblok; vier bouwdelen; drie architectenbureaus. In het Utrechtse transformatiegebied Wisselspoor hebben we met deze formule vormgegeven aan een leefomgeving voor studenten en starters. Met Winhov en BETA realiseerden we in het Spoorpark een woonblok waarin jongeren een sociaal rijke en veilige eerste woonplek in hun nieuwe studentenstad krijgen, en waarvan de architectuur reageert op de NS-historie van het gebied.
In de herontwikkeling van Wisselspoor van railindustrie naar ‘stoer stukkie stad’, worden de gebouwen van noord naar zuid geleidelijk groter. Van contrastrijke, individuele woningen naar forser volumes. In het zuidelijk deel blijft de omvangrijke hal van de Wagenmakerij behouden; de nieuwbouw hieromheen is eveneens robuust. Het stadsblok ernaast, Wisselspoor 9, bestaat uit vier bouwdelen, duidelijk afleesbaar maar met een gemeenschappelijke taal. Door de materialisatie van de gevels – betonnen banden en baksteen – vormen ze een eenheid. Voor de bouwdelen De Koploper en De Machinist kozen we voor baksteen in een zachte kleur en voor balkonhekken en kozijnen in een warme tint brons.
Wisselspoor 9
De Koploper: 107 studentenwoningen, gezamenlijke woonkamers, fietsenkelder, hof, nestkasten // De Machinist: 6 maisonnettes, 9 appartementen (vrije sector huur), tuinen, hof
Co-architecten
Office Winhov, BETA office for architecture
Locatie
Wisselspoor, Utrecht
Opdrachtgever
Synchroon
Oplevering
2025, Q1 2026 in gebruik
Aannemer
Van Wijnen
Landschap
Delva Landscape Architects, stadsecologen gemeente Utrecht
Stedenbouw, supervisie
Studioninedots, Albert Herder
Constructeur
Goudstikker De Vries
Adviseurs
Cauberg-Huygen, Visscher Advies, BBN
Fotografie
Sebastian van Damme
Voor de nieuwbouw in Wisselspoor namen we ‘de poort’ als uitgangspunt. De beeldbepalende poort van de Wagenmakerij staat er namelijk nog altijd fier overeind. Die ruwe constructie hebben we opgenomen in bouwdeel De Machinist en fungeert opnieuw als doorgang en entree. En als eyecatcher. Dit stuk historie geeft de routing meerwaarde, versterkt er de beleving van het thuiskomen.
Aan de overzijde van het blok, in bouwdeel De Koploper, hebben we een tweede poort gecreëerd. Een ruime uitsparing in het gebouw maakt de overgang tussen het publieke park en de intieme tuin. Visueel kadreert de poort de blik op het hof, en, omgekeerd, op het park met daarachter de beweging van de treinen. Bewust liggen de entrees van alle woningen in deze poort. Dat brengt bewoners samen en maakt van de schakel tussen publiek en privé een levendige ontmoetingsplek. De maat, de materialisatie en vooral de transparantie ervan maakt de ervaring intiem, veilig en uitnodigend.
De poort van de Wagenmakerij blijft. Deze monumentale doorgang verbindt nu het industriële verleden met nieuwe woningen voor jonge Utrechters.
Twee poorten
De twee poorten, bestaand en nieuw, fungeren als doorgang, entree en eyecatcher. En, zoals Floortje Keijzer schreef in De Architect: "Een poort onder de loods door leunt aan een kant op de nieuwbouw en zet de toon: bestaande en nieuwe architectuur werken hier samen."
Samenhang
Kleur en toon van beton en metselwerk zijn op elkaar afgestemd. De materialisatie van de gevels maakt een eenheid van de vier bouwdelen van Wisselspoor 9.
Opgetild
Het half-verdiept, onder het blok, stallen van fietsen tilt het hele woonblok iets op. De woningen op de begane grond hebben daarmee wat afstand tussen binnen en openbaar groen, een ‘Hochparterre’, gemarkeerd met langgerekte traptreden. Straks in het voorjaar ook een prima buitenzitje aan het park.
Student life
Wij ontwierpen het centrale bouwdeel aan het spoor voor studenten. Meer specifiek: eerstejaars studenten, nieuw in Utrecht, die als groep een verdieping bewonen en er samen een woonkamer delen. Vanuit de woonkamers biedt een extra raam zicht op de opvallende spiltrap.
Inkijk & uitzicht
Alle studentenkamers hebben een eigen balkon. De balkons variëren in diepte, voor afwisseling in zonlicht-toetreding. Het hekwerk heeft lamellen in twee hoogtes en geplaatst in twee richtingen om inkijk te doseren bij zo royaal mogelijk uitzicht.
Stadsblokken
In de Cityplot-herontwikkeling van Wisselspoor worden de gebouwen van noord naar zuid geleidelijk groter. Van contrastrijke, individuele woningen naar forser, samenhangende volumes in de punt.
